Κ. Δημουλά, Σημείο Αναγνωρίσεως, Μίλτος Σαχτούρης, Ο ελεγκτής: Μια παρουσίαση από την Αγάθη Γεωργιάδου

<div style=»margin-bottom:5px»> <strong> <a href=»https://www.slideshare.net/geoagathi/ss-31086110″ title=»Κ. ΔΗΜΟΥΛΑ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΩΣ» target=»_blank»>Κ. ΔΗΜΟΥΛΑ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΩΣ</a> </strong> from <strong><a href=»http://www.slideshare.net/geoagathi» target=»_blank»>Agathi Georgiadou</a></strong> </div>

<div style=»margin-bottom:5px»> <strong> <a href=»https://www.slideshare.net/geoagathi/2-31086101″ title=»Μ. Σαχτούρης, Ο Ελεγκτής» target=»_blank»>Μ. Σαχτούρης, Ο Ελεγκτής</a> </strong> from <strong><a href=»http://www.slideshare.net/geoagathi» target=»_blank»>Agathi Georgiadou</a></strong> </div>

Advertisements

Μ. Σαχτούρης, Ο Ελεγκτής (eirinipax)

Μ. Σαχτούρης,  Ο Ελεγκτής

broken_wings 

Γενικά χαρακτηριστικά του έργου του:

  • Αντλεί τα βιώματά του από τα προσωπικά του βιώματα, τις εμπειρίες του  και την εποχή του, κυρίως μετά τον Εμφύλιο.
  • Έχει δημιουργήσει ένα δικό του κόσμο, με θεμέλια, αρχιτεκτονική διάρθρωση, ενότητα ύφους και περιεχόμενο. Ο κόσμος αυτός φαίνεται κατακερματισμένος και παράλογος, κλειστός και ατομικός, όμως υπάρχει μια ευαίσθητη ακοή που αφουγκράζεται κι ένα μάτι που βλέπει άγρυπνα ό,τι γίνεται απ’  έξω. Τα ποιήματά του είναι γεμάτα εικόνες (θεωρείται ο «εικαστικότερος» των ποιητών μας) εικόνες ενός ανεστραμμένου, έκπτωτου, σαπισμένου κόσμου. Ο ποιητής εμφανίζεται στην ποίησή του χωρίς χαμόγελο, πονεμένος, πικρός, αηδιασμένος κι έντρομος, πάντοτε όμως νοσταλγός ενός υψηλότερου καθαρού χώρου, ενός ουρανού, όπως τον νοσταλγούν οι φυλακισμένοι  
  • Λεκτική λιτότητα κι αυστηρότητα, ισορροπημένη μορφή και ευσύνοπτο μήνυμα. Η αφαίρεση λειτουργεί σε όλα τα στάδια της καλλιτεχνικής δημιουργίας και σε όλα τα πεδία του ποιήματος (καμιά συσσώρευση ή πλεονασμός όρων, η πρόταση είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του ποιήματος, λίγες λέξεις)
  • Σε κάθε ποίημα του Σαχτούρη υπάρχει: α) μια ιστορία-«μήνυμα»   β) μια «σκηνική» διάρθρωση   γ) μια «ιδεοπλαστική» εικόνα
  • Τα ποιήματά του δεν είναι απαισιόδοξα, είναι σαν τα ξόρκια που ξορκίζουν το κακό. μοιάζουν με μάσκες αφρικάνικες, με μάσκες ζώων και προγόνων, για να ξορκιστεί ο θάνατος, όπως συμβαίνει και με τις μάσκες των ιθαγενών. (Σχόλιο του ίδιου του ποιητή)

«Ο Ελεγκτής»

Ανήκει στη συλλογή  Τα φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο που εκδόθηκε το 1958.

Ακολουθεί τους κανόνες της νεότερης ποίησης: εγκατάλειψη παραδοσιακών ποιητικών φορμών, ελεύθερος στίχος, γλώσσα απλή, υπερρεαλιστικές εικόνες, συνειρμοί, ελλειπτικότητα, απουσία εκφραστικών σχημάτων, αυτοαναφορικότητα, σύμβολα.

Είναι ένα ιδιαίτερα αντιπροσωπευτικό ποίημα όσον αφορά τη συνειδητοποίηση του χρέους ενός ποιητή, ο οποίος έχει κοινωνική, ηθική και ανθρωπιστική αποστολή να πετά, έστω και με σπασμένα φτερά. Είναι το χρέος του ποιητή απέναντι στην τύρβη και τη φρίκη. Το χρέος του να συμφιλιώνει τον «ουρανό» με τη γη, να φωτίζει με το φως των αστεριών το αιματόβρεχτο γήινο τοπίο, να πετάει ψηλότερα από τους άλλους ανθρώπους, να «φρουρεί» παράδοση κι αξίες.

Τίτλος: απαρτίζεται,  κατά τη σαχτουρική συνήθεια, από ένα έναρθρο ουσιαστικό. Είναι ένας τρόπος να ορίσει ο ποιητής το χώρο του για να προετοιμάσει την είσοδο του αναγνώστη στο μαγικό χώρο του και να παρακολουθήσει την παράξενη, μικρή, αλλά γοητευτική ποιητική ιστορία. Στον τίτλο φαίνεται η ιδιότητα ενός συγκεκριμένου ποιητικού υποκειμένου με πολύ ξεκάθαρη αποστολή. Ο ποιητής είναι ο διαμεσολαβητής, ο καθοδηγητής, το αρμόδιο πρόσωπο που οφείλει να ελέγχει τ’  αστέρια, να επαγρυπνεί για να μη σβήσει το φως τους. Είναι ο δίαυλος επικοινωνίας από τον κόσμο της ύλης στον κόσμο του πνεύματος.

Συνέχεια

M. Σαχτούρης, Ο Ελεγκτής (Δ. Χλωπτσιούδης)

tumblr_moeyp8aU8z1sunjgjo1_500

Θέμα του ποιήματος είναι η ευθύνη του ποιητή που συνίσταται στο να καθιστά εφικτή την επικοινωνία με τον ουρανό. Πάγιο, πανανθρώπινο αίτημα της ποίησης του Σαχτούρη είναι ο ουρανός. Ο ποιητής, ακόμα και με σπασμένα φτερά, έχει χρέος να ελέγχει το φως των αστεριών σε έναν ουρανό γεμάτο αντιξοότητες (γεμάτο αίμα). Αυτή όμως είναι και η αποστολή του, που του υπαγορεύει η φύση του ως κληρονόμου πουλιών.

Για την εκπλήρωση αυτής της αποστολής ο ποιητής πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, πράγμα που αντανακλάται και στον τίτλο.

Ο ουρανός ως σταθερό στοιχείο στο Σαχτούρη συμβολίζει τον πνευματικό κόσμο. Εκφράζει την ανάγκη του ποιητή να ξεφύγει από τη μίζερη υλική πραγματικότητα. Ας μην ξεχνάμε ότι ο ποιητής μεγάλωσε μέσα σε συνθήκες πολέμου και προσφυγιάς (όπως ήταν όλος ο ελληνικός Κ΄ αιώνας). Έζησε σε ταραγμένες εποχές οι οποίες διαμόρφωσαν καθοριστικά την ποιητική του.  Έτσι, κάνουμε λόγο για ποίηση που εκφράζει κοινωνικά αδιέξοδα, τραυματισμένη συνείδηση και πνευματική αποτελμάτωση. Είναι πικρή, σκληρή, με μία δυσδιάκριτη ελπίδα για το μέλλον.

Ο τίτλος ορίζει το χώρο του, ώστε ο αναγνώστης να προετοιμαστεί για την είσοδό του στο μαγικό κόσμο της ποίησης. Ορίζει συνάμα και το χρέος του ποιητή, που είναι η αποκατάσταση της επικοινωνίας των ανθρώπων με τον «ουρανό», το χώρο όπου διαφυλάσσονται οι αξίες, τα πνευματικά αγαθά. Ο ποιητής ως ελεγκτής των αστεριών, διαμεσολαβεί μεταξύ ουρανού και γης, προσπαθώντας να βοηθήσει στο να φτάσει το φως των αστεριών στη γη, το φως της ελπίδας για έναν ομορφότερο και δικαιότερο κόσμο στη σκληρή και απάνθρωπη γήινη πραγματικότητα. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως ο τίτλος συνδέεται άμεσα και συμβολικά με το περιεχόμενο του ποιήματος αναφερόμενος στη συνειδητή αποστολή του ποιητή να διατηρήσει ζωντανή την αντίσταση στο ηθικό σκοτάδι.

Συνέχεια