Συμπληρωματικό υλικό για τα πεζογραφήματα του Γ. Ιωάννου

«Στο σπίτι στο Επταπύργιο και ο Λωτρέκ : Μια “μαρτυρία”»

 

Ένα σπίτι παλιό, χτισμένο με το τούρκικο αρχιτεκτονικό σχέδιο• ένα σπίτι στο Επταπύργιο όπου κατέφυγε η οικογένεια του γιατρού Αντωνιάδη απ’ το Νέβσεχιρ της Καππαδοκίας. Τι βρίσκουν οι απόγονοί του, όταν το ανοίγουν μετά από χρόνια; Είναι κάτι ξένο πια γι’ αυτούς κι άσχετο με τη ζωή τους; Και τι απομένει απ’ αυτή τη μαρτυρία, όταν ακολουθεί η κατεδάφιση;2003419.499

Το σπίτι ήταν πολύ παλιό, χτισμένο με το τούρκικο αρχιτεκτονικό σχέδιο: είχε μια μικρή αυλή όπου φύτρωνε μια συκιά, αριστερά ένα δωματιάκι και δεξιά την κουζίνα και το μπάνιο. Πάνω από το μικρό δωμάτιο υπήρχε ένας διάδρομος κι ένα μεγάλο δωμάτιο μ’ ένα παράθυρο στο δρόμο.
Μαζί μ’ όσα ήσαν γύρω του και πίσω του έφραζε το δρόμο και μόνο ένα μονοπάτι ανάμεσά τους συνεχιζόταν προς τα πάνω ‒ εκεί στο Επταπύργιο. Και σ’ αυτό το παλιό τούρκικο σπίτι κατέφυγε ό,τι απέμεινε από την οικογένεια του γιατρού Αντωνιάδη από το Νέβσεχιρ της Καππαδοκίας στα 1923.
Όταν άρχισε η ανάπλαση της περιοχής, επειδή το σπίτι κατέρρεε τόσα χρόνια κλειστό κι ήταν πια επικίνδυνο, αποφασίστηκε από το Δήμο Θεσσαλονίκης να το κατεδαφίσουν• ως το τέλος οι φοιτητές της Αρχιτεκτονικής ανέβαιναν ωστόσο και μελετούσαν τη γραμμή του.
Στη θέση του έγινε αργότερα ένα παρκάκι και σ’ έναν εναπομείναντα τοίχο του σπιτιού μπορεί να δεις και σήμερα ακόμα τη ζωγραφική που κάποιος έφτιαξε.
Είναι ίσως ενδιαφέρον πως το σπίτι φανέρωσε τη σχέση του με τη ζωγραφική διατηρώντας την και μετά το θάνατό του, όπως ακριβώς τόσα χρόνια σχετιζόταν μαζί της κι ας την έκρυβε κάτω, στο σομιέ ενός κρεβατιού, αδιάφορη για όλους, απαρατήρητη απ’ όλους, άνευ αξίας, άνευ σημασίας, ένα «κάτι» που κανείς δεν τόλμησε να πετάξει, που σώθηκε κι απ’ την Καταστροφή, που άντεξε στην Ανταλλαγή, μεταφέρθηκε, έφτασε ως το σπίτι του Επταπυργίου και έμεινε εκεί• το καναβάτσο διπλωμένο στα τέσσερα και στη γωνία κάτω η υπογραφή: Τουλούζ Λωτρέκ.
Θα πρέπει τώρα να γυρίσω στο γιατρό Αντωνιάδη, πριν γίνει ζωγραφιά, για να δούμε στη μαρτυρία αυτήν τη ροή της ιστορίας του και πώς έστω και ως πορτραίτο χωρίς κορνίζα, ταπεινά διπλωμένος στα τέσσερα κατοίκησε, ενοίκησε το Επταπύργιο, έγινε μια κρυφή μαρτυρία όπως όλα είναι ή μπορούν να είναι ίσως στην απώτατή τους διύλιση: μαρτύρια. Μαρτυριάτικα μιας βάπτισης της ιστορίας, της κάθε ιστορίας μέσα σε κάτι που την υπερβαίνει αποκαθιστώντας την εν τούτοις και ενώνοντάς την (αποπειρώμενο τουλάχιστον να την ενώσει) με ό,τι δεν είναι μόνο Ιστορία αλλά η ίδια η Σωτηρία της Ιστορίας, η αναγωγή της σε μιαν άλλη σύνθεση των πραγμάτων. Στη Μεταμόρφωσή τους.

[…]

Ο Γεώργιος Αντωνιάδης λοιπόν ήταν ένα ορφανό παιδί στην Καππαδοκία και, επειδή ήταν γερός μαθητής, ο επίσκοπος του Ικονίου Παρθένιος ανέλαβε τα έξοδα των σπουδών του. Έτσι ο νεαρός Αντωνιάδης ήρθε στην Αθήνα και γράφτηκε στη σχολή της Ιατρικής. Ατυχώς ο επίσκοπος πέθανε, όταν ο Γεώργιος βρισκόταν ακόμα στο τρίτο έτος της Ιατρικής, πράγμα που ανάγκασε το νεαρό φοιτητή να επιστρέψει στην Καισάρεια σε κατάσταση απόγνωσης.

[…]

Συνέχεια

Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου: “Στου Κεμάλ το σπίτι”

spiti-kemal-570-800x554Με τον Γιώργο Ιωάννου (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Γιώργου Σορολόπη, 1927-1985), με συνδέει προσωπικά η Θεσσαλονίκη και ειδικότερα η Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ., στην οποία ο Ιωάννου σπούδασε και στην οποία υπηρέτησε ως Βοηθός στην έδρα της Αρχαίας Ιστορίας. Η σκιά του περιφέρεται ακόμη αισθητή στους διαδρόμους και τα σπουδαστήρια της Φιλοσοφικής.

Ο Ιωάννου ανήκει στην πρώτη μεταπολεμική γενιά λογοτεχνών και μοιράζεται με τους συγχρόνους του πεζογράφους και ποιητές αρκετά κοινά χαρακτηριστικά:

Τη νεωτερική τεχνοτροπία: οι πεζογράφοι αυτοί εγκαταλείπουν τις τεχνικές της παραδοσιακής αφήγησης (πλοκή, δομή, λογική αλληλουχία κ.λ.π.) για χάρη ενός τρόπου που υιοθετεί τεχνικές που μέχρι πρότινος τελούσαν υπό την αποκλειστική κυριότητα της ποίησης: μεταφορά, αλληγορία, συμβολισμός, συνειρμική γραφή (δείτε περισσότερα στο μεστό ιστολόγιο των ΕΑΠιλέκτων).
Τη στροφή προς τα μύχια της ψυχής: σύγχρονοι του Ιωάννου, όπως ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης και άλλοι, εισάγουν στην Ελλάδα τις τεχνικές της «αυτόματης γραφής» και του stream of consciousness. H αυτόματη γραφή καταργεί ολοκληρωτικά την οποιαδήποτε διασύνδεση – νοηματική, ακόμη και συντακτική – ανάμεσα στις περιόδους του λόγου. Ο Ιωάννου δεν ακολουθεί τις μάλλον ακραίες αυτές πρακτικές, αλλά πολύ συχνά τα αφηγήματά του λειτουργούν σε ένα υποδόριο επίπεδο. Ο Ιωάννου θεματοποιεί εσωτερικές εμπειρίες, καταστάσεις και τοπία της ψυχής, ειδικά τη διαδικασία ατομικής ωρίμανσης (ψυχολογικής, κοινωνικής, σεξουαλικής) και τις ανατροπές της.

Συνέχεια

Σελίδες του Γιώργου Ιωάννου

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΡΤ
ΣΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΙΩΑΝΝΟΥ

 Το Αρχείο της ΕΡΤ, τιμώντας τη μνήμη του λογοτέχνη Γιώργου Ιωάννου (16 Φεβρουαρίου 1985), ψηφιοποίησε και παρουσιάζει μέσω των ιστοσελίδων www.ert-archives.gr και www.ert.gr το σχετικό επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ» παραγωγής της CINETIC (Λάκης Παπαστάθης- Τάκης Χατζόπουλος) – 1982.
Στο ντοκιμαντέρ ο ποιητής, πεζογράφος, μεταφραστής και δοκιμιογράφος Γιώργος Ιωάννου, μιλά για τα παιδικά και νεανικά του χρόνια, την εγκατάσταση στην Αθήνα, την καθημερινότητά του, τις δυσκολίες του συγγραφικού επαγγέλματος και την επιλογή του να εγκαταλείψει την ακαδημαϊκή καριέρα για να γίνει καθηγητής μέσης εκπαίδευσης. Θυμάται τα πρώτα βήματα της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας, την ενασχόλησή του με το διάβασμα, τη συγγραφή του πρώτου πεζογραφήματος και των πρώτων ποιημάτων του.
Η κάμερα τον ακολουθεί σε μια περιδιάβαση στα αγαπημένα του σημεία στην Αθήνα. Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών κάνει μια ιδιαίτερη αναφορά σε συγκεκριμένα εκθέματα. Στην οδό Πατησίων περιγράφει στιγμές από το παρελθόν του, μιλάει για τους κινηματογράφους της εποχής του, κάνει στάση στον εξωτερικό χώρο του Πολυτεχνείου, πίνει καφέ στην ιστορική καφετέρια «ΝΕΟΝ» και επισημαίνει την υποβάθμιση της πλατείας Ομόνοιας και τις μεταμορφώσεις της. Στη συνέχεια κατευθύνεται στην οδό Σταδίου, στον υπόγειο σιδηροδρομικό σταθμό, στην οδό Αθηνάς, στο Μοναστηράκι και στην Αρχαία Αγορά, παρουσιάζοντας τη σύγχρονη εικόνα τους σε σύγκριση με εκείνη του παρελθόντος.

http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=68962&autostart=0

Αφιέρωμα του ένθετου της εφ. Καθημερινή, Επτά Ημέρες, στον Γ. Ιωάννου.

Γιώργος Ιωάννου 1927-1985: Ημερομηνίες από τη ζωή και το έργο του
Θ.Δ.ΣAPHΓIANNHΣ
Φιλόλογος

1927, 20 Νοεμβρίου: Γεννιέται ο πεζογράφος, ποιητής, φιλόλογος, μεταφραστής, δοκιμιογράφος Γιώργος Ιωάννου (αρχικά Σορολόπης) στη Θεσσαλονίκη, που αγάπησε όσο τίποτα στη ζωή του. Οι γονείς του πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη. Ο πατέρας του Ιωάννης Σορολόπης, από τη Ραιδεστό της Προποντίδας, μηχανοδηγός στους σιδηροδρόμους. Η μητέρα του Αθανασία Καραγιάννη από την Κεσσάνη. Νεώτερα αδέλφια: Δήμητρα, Χριστόδουλος (Λάκης) και Θεοδωράκης. Τα παιδικά του χρόνια τα περνάει στη Θεσσαλονίκη.

Σχολ. Eτος 1937-38: Εισάγεται στο οκτατάξιο Γυμνάσιο.

1940: Μόλις μπαίνει στην εφηβεία ξεσπάει ο πόλεμος που αναστατώνει τα πάντα κι αλλάζει τη ζωή του μικρού Γιώργου.

Νοέμβριος 1940 – Μάρτιος 1941: Με τα αδέλφια του και τη γιαγιά του καταφεύγουν στα Πετροκέρασα Χαλκιδικής για να προφυλαχθούν από τους βομβαρδισμούς. Κατόπιν μένουν για λίγους μήνες στην Αθήνα.

 

1943, Νοέμβριος: Σε ηλικία 16 ετών αρχίζει να γράφει ημερολόγιο. Αποτυπώνει τη μαυρίλα της εποχής. Η πείνα, οι εξευτελισμοί, οι εκτελέσεις και, κυρίως, το ξεκλήρισμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης θα αφήσουν στην ψυχή του ανεξίτηλα ίχνη και μια πικρή γεύση. Πολύ συχνά στα λόγια του και στα κείμενά του έρχονται και ξαναέρχονται οι εφιαλτικές εικόνες εκείνης της περιόδου. Η τραγωδία των Εβραίων τον συνταράσσει.

Από το 1943 η οικογένεια ζει στο σπίτι της οδού Ιουστινιανού 14 (Πλατεία Δικαστηρίων) που κατεδαφίστηκε μετά τους σεισμούς του 1978. Με τα κατοχικά συσσίτια εντάσσεται στον κόσμο των κατηχητικών σχολείων. Συνέχεια

Με αφορμή το Γιώργο Ιωάννου και το θέμα που πραγματεύεται στο πεζογράφημα «Στου Κεμάλ το σπίτι»

Το ντοκιμαντέρ «Αδερφέ, Πού πας-Η Ανταλλαγή» του Ομέρ Ασάν, θα παρουσιαστεί 8 Μαΐου ,στο πλαίσιο της 8ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης.

Ο Ομέρ Ασάν, σκηνοθέτης της ταινίας και εκδότης, θα είναι παρών στην προβολή και θα συναντήσει το κοινό.

Το ντοκιμαντέρ «Αδερφέ, Πού πας-Η Ανταλλαγή»  πραγματεύεται το ιστορικό αποτύπωμα της προσφυγιάς σε δεύτερης και τρίτης γενιάς τούρκους και έλληνες πρόσφυγες  που εγκατέλειψαν τη Θεσσαλονίκη και τη Δράμα για την περιοχή Ορντού – τα καθ΄ ημάς Κοτύωρα- και τον Πόντο για τη Μακεδονία, αντίστοιχα.

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 15 Σεπτεμβρίου, με συνεντεύξεις προσφύγων από την Ελλάδα που εγκαταστάθηκαν στην Ορντού (Κοτύωρα του Πόντου) και συνεχίζονται στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης και της Κατερίνης, με συνεντεύξεις Ορντουλήδων Ποντίων.

Η ιδέα ανήκει στον καταγόμενο από την Ορντού, Τούρκου ερευνητή, İbrahim Dizman και ανέλαβε να την υλοποιήσει ο εκδότης Ömer Asan.

Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης

Εκδόσεις HEYAMOLA

Εκδήλωση

Ανταλλαγή πληθυσμών

Ομιλητές:

Ömer Asan(Ομέρ Ασάν), İbrahim Dizman (Ιμπράχιμ Ντίζμαν), Βλάσης Αγτζίδης, Θεόδωρος Παυλίδης

Ημερομηνία:

8 Maϊου 2011, Κυριακή, στις 15.00 μ.μ.

πηγη: http://www.turkishgreeknews.org