Γ Βιζυηνός (8 Μαρτίου 1849 – 15 Απριλίου 1896)

Βιζύη ΔΙΑΤΙ Η ΜΗΛΙΑ ΔΕΝ ΕΓΙΝΕ ΜΗΛΕΑ

  Αγαθή τύχη, ανεκινήθη εσχάτως το περί νεοελληνικής γλώσσης ζήτημα, το ουσιωδέστερον, κατ’ εμέ, των όσα έπρεπε να επασχολούν το ημέτερον έθνος, ουσιωδέστερον ίσως και αυτού ακόμη του ανατολικού ζητήματος. Πλην, αναγνώσται και αναγνώστριαι, όσοι υπολείπεσθε ακόμη της Μεγάλης ημών Ιδέας θιασώται, μη εκπλαγείτε δια την άμεσον ταύτην συσχέτισιν του ζωτικοτέρου των ζητημάτων με την γραμματικήν των σχολαστικών της Ελλάδος. Το γνωρίζω: Οι καλόγηροι φρονούν ότι θα υπάγομεν όλοι εις τον διάβολον, όσοι δεν αποκληρούμεν τους υιούς και τας θυγατέρας ημών, δια ν’ αφιερώσομεν τα κτήματά μας εις τα μοναστήρια, προς ψυχικήν σωτηρίαν. Οι συγγραφείς πρεσβεύουν, ως άρθρο πίστεως ιδίας, ότι πρόοδος εθνική δεν είναι δυνατό να γίνει, ενόσω έκαστος των Ελλήνων δεν σπεύδει να εγγραφεί συνδρομητής εις τα βιβλία των, προπληρώνων, εννοείται, την συνδρομήν του. Και εγώ λοιπόν ημπορώ να φανώ υποθέτων ότι η Ελλάς δεν θα λύσει το ανατολικόν ζήτημα υπέρ εαυτής, ειμή δια των απολύτων γενικών και των απαρεμφάτων. Και έρχομαι επομένως ενταύθα να παραστήσω το σύνθημα του μέλλοντος μεγαλείου της πατρίδος ως συνιστάμενον εις ουδέν άλλο, ει μη εις λέξεις, λέξεις, λέξεις! «Όχι! Ο λόγος, δια τον οποίον συνδέω το γλωσσικόν της Ελλάδος ζήτημα με το άλλο, το αποβλέπον τουτ’ αυτό την ύπαρξίν της, είναι… Αλλά καλύτερα να τον μαντεύσητε μόνοι σας εν τω μεταξύ αναγινώσκοντες. Το ανάγνωσμα όμως, όπερ σας προσφέρω, δεν είναι παρά μία ιστορία. Μία ιστορία τόσον απλή και συνήθης, ώστε απορώ πως δεν την έχει καμμία εκ των μεγάλων επιφυλλίδων, κανένα από τα ογκώδη βιβλία, όσα εγράφησαν εσχάτως περί του οποία πρέπει να είναι η γλώσσα των σημερινών Ελλήνων! Ιδού η ιστορία.

          Όταν ήμουν μαθητής του αλληλοδιδακτικού σχολείου της πατρίδος μου, είχον ιδιαιτέραν αδυναμίαν εις την μηλιά. Δεν εννοώ την Μηλιά την θυγατέρα του γείτονός μου, αλλά την γλυκομηλιά, το δένδρον, το οποίον εστόλιζε τον κήπο μας. Ήτο πολύ περίεργον δένδρον αυτή η μηλιά: Έκαμνεν άνθη και καρπούς, όπως πάσα εξαδέλφη της, κατά το θέρος και πάλιν άνθη και καρπούς κατά το φθινόπωρον. Επειδή δε ήτο η πρώτη μηλιά, την οποίαν εγνώρισα εις την ζωήν μου, και η μόνη, ήτις με ήρεσκε πλέον των άλλων, έμαθον να ονομάζω και όλα τα δένδρα μηλιές, όσα είχον τα αυτά χαρακτηριστικά και έκαμνον μήλα όπως τα της ιδικής μας, αν και δεν εκαρποφόρουν εκείναι, όπως αυτή, δύο φοράς το έτος. Εν τούτοις, με όλην την μεταξύ εμού και της μηλιάς παλαιάν φιλίαν και συμπάθειαν, δεν ημπορώ να είπω ότι εγνώριζε καλά- καλά ο είς τον άλλον. Δεν ηξεύρω αν και η μηλιά προσεπάθησε ποτέ να εννοήσει τι πράγμα ημήν εγώ, όστις έπαιζον τόσον συχνά υπό την σκιάν της ή εκαθήμην ιππαστί επί των κλάδων της. Ενθυμούμαι όμως πολύ καλά ότι εγώ, προ πάντων κατά τον καιρόν της ανθήσεώς της, εσυνήθιζον να ίσταμαι εν τινί απ’ αυτής αποστάσει, με τας χείρας εστηριγμένας επί των λαγόνων, τους οφθαλμούς ατενείς προς τον θαυμάσιον, τον ερυρθρόλευκον αυτής στολισμόν, απορών κατ’ εμαυτόν επί πολλήν ώραν τι πράγμα να είναι άραγε αυτό το δένδρον! Τι πράγμα να είναι. Αλλ’ όσω και αν ηπόρουν, όσο και αν ηρώτων τους περί εμέ, η απόκρισις ήτο πάντοτε η αυτή, ότι δηλαδή το δένδρον εκείνο ήτο μηλιά. Καλά! Αλλά η μηλιά τι πράγμα είναι;…

          Όταν έφερον εις το χωρίον μας νέον διδάσκαλον ήλπισα ενδομύχως ότι θα εμάνθανον πλέον τι πράγμα είναι η μηλιά, διότι πριν φτάσει ο φραγκοφορεμένος εκείνος κύριος εις το χωρίον μας διεδόθη μεταξύ των παιδίων ότι ήτο πολύ καλύτερος από τον παλαιόν και τα ήξευρε όλα περιγραμμάτου. Η φήμη δεν διεψεύσθη. Διότι, μόλις ελθών ο καχεκτικός εκείνος νεανίσκος, ανέγνωσε τα ονόματά μας εκ του καταλόγου και αμέσως εύρεν ότι ήσαν όλα εσφαλμένα και ότι ο πρώην ημών διδάσκαλος ήτο χαϊβάνι. Και επήρε λοιπόν το κονδύλι και ήρχισε να μας διορθώνει τα ονόματά μας.

   ― Πως σε λέγουν εσένα;

   ― Θεόδωρο Μπεράτογλου.

   ― Όχι, βρε χαϊβάνι! Θουκυδίδη σε λέγουν. Θουκυδίδη Μπεράτογλου. Εσένα, πως σε λέν;

   ― Δημήτρη Ντεμιρτζόγλου.

   ― Όχι, βρε χαϊβάνι! Δημοσθένη Ντεμιρτζόγλου.

Συνέχεια

“Μορφές από το έργο του Βιζυηνού»

Με αφορμή την παράσταση “Μορφές από το έργο του Βιζυηνού” που επισκέπτεται για 5η φορά τη Θεσσαλονίκη, αυτήν την φορά στο Θέατρο Αυλαία, η ηθοποιός Άννα Κοκκίνου μας μίλησε για το έργο και τη δυναμική του λόγου του Γεώργιου Βιζυηνού.

άννα-κοκκίνου-βιζυηνός

Εξώστης free press – Η Άννα Κοκκίνου μιλάει στον Εξώστη με αφορμή την παράσταση “Μορφές από το έργο του Βιζυηνού’.

ΜΟΡΦΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΒΙΖΥΗΝΟΥ

Τον παραμυθένιο και συνάμα ζοφερό χαρακτήρα της παιδικότητας παρουσιάζει η παράσταση Μορφές απο το έργο του Βιζυηνού. Τα παιδικά χρόνια τα θυμόμαστε συνήθως με νοσταλγία, καθώς είναι τα χρόνια της ανεμελιάς. Όμως μας στιγματίζουν κιόλας, γιατί αυτά που ζούμε τότε, χαράζονται βαθιά μες το υποσυνείδητό μας.
Η Αννα Κοκκίνου μεταφέρει και ζωντανεύει κείμενα του Έλληνα λογοτέχνη και μετατρέπει την γλώσσα του κειμένου σε θεατρικό λόγο. Με μοναδικό αντικείμενο ένα τραπέζι γίνεται η αφηγήτρια των έργων του Βιζυηνού «Το μόνο της ζωής του ταξείδιον», «Το αμάρτημα της μητρός μου», «Μοσκώβ Σελίμ», «Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπολέως», «Αι συνέπειαι της παλαιάς ιστορίας», «Πρωτομαγιά». Η Αννα Κοκκίνου με τα πολλά της πρόσωπα, τις πολλές φωνές, τις διαφορετικές ηλικίες και φύλα, μας παρασέρνει σε ένα ταξίδι εικόνων που συναρπάζει.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αβδελιώδης
Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
Ηθοποιός: Άννα Κοκκίνου

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
3-4, 10-11 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014
ΗΜΕΡΕΣ & ΩΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ
ΔΕΥΤΕΡΑ-ΤΡΙΤΗ 21.00
ΘΕΑΤΡΟ ΑΥΛΑΙΑ
Πλατεία ΧΑΝΘ(Πλευρά Τσιμισκή)
2310237700
http://www.avlaiatheatre.gr

Γιώργος Βιζυηνός. Ο μεγάλος των ελληνικών γραμμάτων

Βιζυηνός

Γιώργος Βιζυηνός.

Ο μεγάλος των ελληνικών γραμμάτων πέθανε στο Δρομοκαΐτειο μετά τον παράφορο έρωτα για μια 14χρονη. Ο Γιώργος Βιζυηνός αποτελεί ένα σπουδαίο κεφάλαιο της ελληνικής λογοτεχνίας με μεγάλες παρακαταθήκες τα έργα του, όπως «Το αμάρτημα της μητρός μου», «Ποίος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου», «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον», «Μοσκώβ Σελήμ» και ο «Τρομάρας». Τα περισσότερα διηγήματά του είναι αυτοβιογραφικά και μαρτυρούν τα άσχημα βιώματα που είχε ο συγγραφέας, με δεδομένο ότι οι ιστορίες του είναι ως επί το πλείστον τραγικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Αμάρτημα της μητρός μου», στο οποίο περιγράφει την τραγωδία μιας μητέρας που πλάκωσε στον ύπνο της το παιδί της και το έπνιξε. Ο συγγραφέας μιλάει για τη μητέρα του και τον θάνατο της αδελφής του, Άννας. Ο Βιζυηνός είχε μια σπάνια πορεία…

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/giorgos-viziinos-o-megalos-ton-ellinikon-grammaton-pethane-sto-dromoka%CE%90tio-meta-ton-paraforo-erota-gia-mia-14chronis-metevlithi-%E1%BC%90ntos-mou-ka%E1%BD%B6-%E1%BD%81-rithm%E1%BD%B8s-to/

Τα θέματα στη Νεοελληνική Λογοτεχνία και οι ενδεικτικές απαντήσεις από την ΚΕΕ

βιζυηνος

Νεοελληνική Λογοτεχνία 2014-Το Αμάρτημα της μητρός μου

Πανελλαδικές εξετάσεις 2014- Νεοελληνική Λογοτεχνία

«Το αμάρτημα της μητρός μου»

Από την Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων δίνονται οι παρακάτω ενδεικτικές απαντήσεις και λύσεις των θεμάτων και υπενθυμίζεται για άλλη μία φορά ότι κάθε απάντηση ή λύση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Α1.

  • παρουσία πολλών προσώπων που δρουν ως πρωταγωνιστές,
  • δευτεραγωνιστές, βουβά πρόσωπα (ο πρωτόγερος, η μητέρα, οι γονείς οι συγγενείς κ.ά.)
  • Χρήση διαλόγου
  • Εναλλαγή   σκηνών,   επεισοδίων   με   σχετική   αυτοτέλεια (σκηνή υιοθεσίας/σκηνή δραματικής σύγκρουσης αφηγητή – μητέρας)
  • Εναλλαγή χώρου (ανοιχτός/κλειστός, εκκλησία/αυλή).

 

Β1.

  • «ιδιότυπη διγλωσσία»
  • Καθαρεύουσα στα αφηγηματικά μέρη (απλή, «κομψή», «θερμή», ακριβής, με αίσθηση του μέτρου) π.χ. «Αι  οικονομικαί μας δυσχέρεια εκορυφώθησαν… υιοθετήση»
  • «Ή είσοδος του εις τον oίκοv … θριάμβω» κ.ά.
  • Δημοτική στα διαλογικά μέρη (ζωντανή, άμεση, παραστατική, εμπλουτισμένη με θρακιώτικους ιδιωματισμούς)

Β2

α) – Χρήση των τεσσάρων ρημάτων (ηυξήθη, ανετράφη, έπροικίσθη και υπανδρεύθη)

–           Επιτάχυνση

–           Παράλειψη γεγονότων που δεν συνδέονται άμεσα με την εξέλιξη της υπόθεσης του έργου

–           Δήλωση της πολύχρονης απουσίας του αφηγητή, ο οποίος δεν είναι αυτότττης μάρτυρας

β)  – Λειτουργεί ως πηγή πληροφοριών για γεγονότα που δεν γνωρίζει ο αφηγητής λόγω του ξενιτεμού του

– Αιτιολογείται η επιμονή της μητέρας να κρατήσει το παιδί

– Εκφράζεται η αγωνία για την τύχη του παιδιού από τη μητέρα

– Φωτίζεται η ιδιαίτερη σχέση που έχει η μητέρα με το υιοθετημένο παιδί

– Προσπαθεί να κάμψει την αντίδραση του γιου της

– Απενοχοποιείται στα μάτια του αναγνώστη η μητέρα

– Σκιαγραφείται ο χαρακτήρας της μητέρας.

Γ1

  • Παρουσίαση της συναισθηματικής κατάστασης των παρισταμένων στην υιοθεσία προσώπων (ωχρός, περίλυπος, έκλαιεν, έτρεμεν εκ  του φόβου)
  • Ύπαρξη   αντίθετων/αντικρουόμενων   συναισθημάτων   όπως λύπη, θλίψη, φόβος, αγωνία, ελπίδα (βιολογικοί γονείς-μητέρα)
  • Εκφραστική λιτότητα / εμφανής απουσία μελοδραματισμού στην παρουσίαση των αντιδράσεων των εμπλεκόμενων προσώπων
  • Ψυχογραφική δεινότητα του  συγγραφέα/σύλληψη λεπτών συναισθηματικών αποχρώσεων κ.ά.

 

Δ1

Ομοιότητες:

  • Φτώχεια, οικονομική δυσπραγία
  • Περίθαλψη αδύναμου παιδιού
  • Υιοθεσία παιδιών θηλυκού γένους
  • Παιδική εργασία/εκμετάλλευση
  • Γυναικεία παρουσία στη φροντίδα των παιδιών
  • Θρησκευτικό στοιχείο-εκκλησία
  • Νηπιακή ηλικία των παιδιών (Κατερινιώ-Τασούλα) κ.ά.

Διαφορές

Γ.Βιζυηνός Ιω. Κονδυλάκης
Υιοθεσία παιδιών Πιθανή εγκατάλειψη του βρέφους
Τυπική υιοθεσία Άτυπη διαδικασία περίθαλψης του παιδιού
Φροντίδα των θετών παιδιών από γυναίκα Φροντίδα του βρέφους από αγόρι
Ανιδιοτέλεια της μητέρας Φροντίδα    του    παιδιού επί πληρωμή
Κίνητρο της μητέρας η εξιλέωση Απλή κίνηση ανθρωπιάς από τον Τάσο κ.ά.

Πλήρης θεωρείται η απάντηση, η οποία συμπεριλαμβάνει συγκεκριμένες αναφορές στα κείμενα.

 

Το αμάρτημα του Γεωργίου Βιζυηνού

Της Εύας Στάμου

stamou-viziinos-avdeliodis360

Το γαλλικό μυθιστόρημα του 19ου αιώνα, με τους στερεοτυπικούς χαρακτήρες και το επαναλαμβανόμενο μοτίβο του ρομαντικού -συχνά χωρίς ανταπόκριση – έρωτα, που είχε βρει πολλούς μιμητές και στη χώρα μας, περιφρονήθηκε από τους Έλληνες κριτικούς και διανοούμενους ως είδος που διαφθείρει τα ήθη των νέων, κατάλληλο μόνο για άεργες δεσποινίδες που ξόδευαν τις ώρες τους ονειροπολώντας.

Με μόνη εξαίρεση το ιστορικό αφήγημα, τα μυθιστορήματα ταυτίζονταν στην αντίληψη του κοινού με τα ρομάντζα, κι αυτό τα καθιστούσε αυτομάτως κατώτερα της ποίησης και του δοκιμίου, που ήταν είδη καταξιωμένα στην συνείδηση αναγνωστών και δημιουργών. Αυτή η νοοτροπία είχε ως αποτέλεσμα, οι περισσότεροι λογοτέχνες, ακόμα κι αν η πεζογραφική τους δεινότητα ήταν αδιαμφισβήτητα μεγαλύτερη, να επιθυμούν να δοκιμαστούν και να αναγνωρισθούν στον ποιητικό λόγο.

Τα αριστουργήματα του Βιζυηνού στη θεατρική σκηνή

Ο Γεώργιος Βιζυηνός, γεννημένος το 1849 στη Θράκη, σπουδαγμένος στην Κωνσταντινούπολη και τη Γερμανία, ασχολήθηκε επισταμένα με την συγγραφή ποιημάτων περιορίζοντας την πεζογραφική παραγωγή του σ’ έναν δυστυχώς μικρό αριθμό αριστουργηματικών διηγημάτων. Αναφέρω ενδεικτικά τα γνωστότερα: «Το αμάρτημα της μητρός μου», «Ο Μοσκώβ-Σελήμ», «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον», «Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως» «Ποίος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου».

Το έργο του Βιζυηνού παραμένει ζωντανό, κυρίως χάρη σε διαφορετικά θεατρικά εγχειρήματα που αναδεικνύουν την μουσικότητα των κειμένων και το ψυχολογικό βάθος των χαρακτήρων. Στο παρόν, εξαιρετικό παράδειγμα αποτελεί η Άννα Κοκκίνου με την παράσταση «Μορφές από το έργο του Βιζυηνού» που ανεβαίνει στο θέατρο Σφενδόνη καθώς και οι παραστάσεις «Το αμάρτημα της μητρός μου» και «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης – όλα σε σκηνοθεσία και θεατρική διασκευή του Δήμου Αβδελιώδη.

stamou-viziinos-kokkinou

Η Κοκκίνου σε μία σχεδόν γυμνή σκηνή, χειρίζεται δεξιοτεχνικά την φωνή και το σώμα της για να δώσει πνοή στους ήρωες του Βιζυηνού. Η απόδοση των αντρικών χαρακτήρων από γυναίκα μοιάζει απόλυτα φυσική καθώς η μαυροντυμένη ηθοποιός έχει μεταμορφωθεί σε ένα πλάσμα άφυλο και άχρονο, δίχως να γεννάται αμφιβολία για την ταυτότητα των χαρακτήρων που εναλλάσσονται στο λόγο και στο σώμα της. Ένα ρεσιτάλ ερμηνείας που επιτυγχάνει να ζωντανέψει τους ήρωες του Βιζυηνού και γοητεύει το κοινό σε τέτοιον βαθμό που αισθάνεσαι πως υπάρχουν στιγμές που ο σημαντικός συγγραφέας επισκιάζεται ίσως από την ηθοποιό, όπως έχει συμβεί και με άλλους δραματουργούς, σύγχρονους και μη, των οποίων το έργο έχει παρουσιάσει η Κοκκίνου.

Στην παράσταση «Το αμάρτημα της μητρός μου» ο Αβδελιώδης ακολουθεί ως ένα βαθμό παρόμοια σκηνοθετική γραμμή: γυμνή σκηνή, παιχνίδι με τους φωτισμούς και τα σώματα των ερμηνευτών. Ο Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, ορθός απέναντι στους θεατές, με μόνο εργαλείο τον λόγο, αφηγείται εύρυθμα και παραστατικά το οικογενειακό δράμα του Βιζυηνού, καθώς η Ρένα Κυπριώτη στο ρόλο της μητέρας αποδίδει πράξεις και συναισθήματα μ’ έναν λιτό κι αποτελεσματικό συνδυασμό κίνησης και λόγου που προκαλεί την συγκίνηση, αλλά και την περισυλλογή.

Οι ιστορίες του Βιζυηνού χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά δομημένη ανάπτυξη, ήρωες με άριστη ψυχολογική συνέπεια, και δυνατό επίλογο που συμπυκνώνει συνήθως σε μία παράγραφο ή μία φράση την ουσία της διήγησης, προσδίδοντας φιλοσοφική και ηθική διάσταση στην ιστορία. Η ικανότητα σύνθεσης ετερόκλητων γλωσσικών και άλλων στοιχείων που αλληλοπεριχωρούνται σ’ έναν ρέοντα, γεμάτο εναλλαγές στην ταχύτητα και την ένταση λόγο, η εναρμόνιση της ντοπιολαλιάς με την καθαρεύουσα της εποχής δημιουργεί μια ζωηρή γλώσσα, παραδόξως επίκαιρη χάρη στην ποιητικότητα και την αυθεντικότητά της.

Παρακολουθώντας το κοινό να αποχωρεί ενθουσιασμένο και από τις δύο παραστάσεις και διαπιστώνοντας με ικανοποίηση ότι βρίσκονταν ανάμεσά του αρκετοί νεαροί και νεαρές, σκέφτομαι ότι το αμάρτημα του Βιζυηνού είναι ότι, υπό την επίδραση ίσως της λογοτεχνικής μόδας της εποχής του, ανάλωσε τα νεανικά του χρόνια στην ομοιοκατάληκτη ποίηση, και δεν αφιερώθηκε εξαρχής στον πεζό λόγο, ώστε να μας αφήσει περισσότερα, μεγάλης δύναμης κι ομορφιάς, διηγήματα. Όπως έγραψε το 1922 ένας από τους πρώτους θαυμαστές του έργου του, ο Κωστής Παλαμάς: «Αλλ’ εκεί όπου το αίμα του Βιζυηνού δείχνεται καθαρότερα, γιατί εκεί ο συγγραφέας παραστατικότερος και δυνατότερος, είναι όχι ο στίχος του τόσον, όσον ο πεζός του λόγος…Τα διηγήματα του Βιζυηνού είναι σφραγισμένα ασφαλέστερα, είναι κάπως ανώτερ’ από τα ποιήματά του.» Κωστής Παλαμάς, Γεώργιος Βιζυηνός. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2013 (σς 17-18).

ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ

http://www.bookpress.gr/politismos/theatro/vizyinos-stamou