Ο παρεξηγημένος Βιζυηνός

Όλους σχεδόν τους σημαντικούς Έλληνες συγγραφείς τους γνωρίζουμε κυρίως μέσω κάποιου παραδόξου στοιχείου, το οποίο διατρέχει το έργο τους. Ο Σολωμός δεν ολοκλήρωνε ποτέ τα γραπτά του, ο Καβάφης βρισκόταν εκτός Ελλάδος και τουλάχιστον μισόν αιώνα μπροστά, ο Καρυωτάκης αυτοκτόνησε, ενώ ήταν ένας εξαιρετικά δυναμικός άνθρωπος. Στην περίπτωση του Βιζυηνού, τα παράδοξα είναι πολλά. Υπήρξε πρωτίστως ποιητής, αλλά θεωρήθηκε κυρίως πεζογράφος. Υπήρξε ο σημαντικότερος ίσως ποιητής της καθαρεύουσας, αλλά τα γνωστότερα ποιήματά του είναι αυτά που έγραψε στη δημοτική. Χτυπήθηκε από μιαν ολέθρια ασθένεια και πέθανε από προϊούσα παράλυση, αλλά παγιώθηκε η αντίληψη πως τρελάθηκε από τον έρωτα προς κάποιαν έφηβο. Παραληρούσε και θυμόταν παλαιούς στίχους του στο φρενοκομείο, αλλά οι δημοσιογράφοι της εποχής τούς παρουσίαζαν ως νέους, τους οποίους υπαγόρευσε η «θεία» τρέλα. Το έργο του σκιάστηκε από όλα αυτά τα παράδοξα. Η σημασία του για την πεζογραφία μας μελετήθηκε επαρκέστατα, αφού δεν έδινε λαβές για δημοσιογραφικές φαντασιοκοπίες, αλλά η ποίησή του συμπαρασύρθηκε από την απέχθεια για την καθαρεύουσα, και από την προφανή ανωτερότητα της Επτανησιακής Σχολής. Ωστόσο, η μετέπειτα ιστορία της ποίησής μας είναι γεμάτη με ίχνη των στοιχείων αυτής της εξορισμένης ποίησης. Αφήνω κατά μέρος το γεγονός πως παρουσιάζει έναν συγχρονισμό με την ευρωπαϊκή ποίηση, που μόνο στον Σολωμό μπορούμε να τον βρούμε. Άδικα δεν έγραψε ο κριτικός ενός εξαιρετικά αυστηρού εντύπου, της δημοκρατικής πνευματικής επιθεώρησης Nation της Νέας Υόρκης, έναν χρόνο μετά την έκδοση των Ατθίδων Αυρών, πως οι στίχοι του Έλληνα ποιητή προκαλούν συχνά το είδος εκείνο της γνήσιας συγκίνησης που προκαλούν οι στίχοι του Heine.

(Γιώργος Μπλάνας, 25-7-2010, εφημερίδα Αυγή -απόσπασμα)

 

Ο Βιζυηνός λοιπόν ήταν πολυσχιδής προσωπικότητα: επιστήμων της φιλοσοφίας, γνώστης της παιδοψυχολογίας, διηγηματογράφος και ποιητής. Είναι άδικο να τον θυμάται κανείς σαν ένα παράφρονα εραστή που εγκλείστηκε  στο ψυχιατρείο εξαιτίας ενός παραληρηματικού πάθους για την έφηβη Μπετίνα Φραβασίλη.

Ακούστε και το παρακάτω τραγούδι. Οι  στίχοι  είναι του Βιζυηνού:

Φουρτούνιασεν η θάλασσα
και βουρκωθήκαν τα βουνά,
είναι βουβά τ’ αηδόνια μας
και τα ουράνια σκοτεινά
κι η δόλια μου ματιά θολή,
παιδί μου, ώρα σου καλή!

Βουίζει το κεφάλι μου
σαν του χειμάρρου τη βοή,
ξηράθηκαν τα χείλη μου
και μου εκόπηκ’ η πνοή
σ’ αυτό το ύστερο φιλί,
παιδί μου, ώρα σου καλή!

Να σε παιδέψει ο πλάστης μου,
καταραμένη ξενιτιά,
μας παίρνεις τα παιδάκια μας
και μας αφήνεις στην φωτιά,
και πίνουμε τόση χολή
όταν τα λέμ’ «ώρα καλή!».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s