Δημοσιεύθηκε στην Λογοτεχνία Γ΄ λυκείου,Σινόπουλος

Ο Καιόμενος- Κριτήριο σύμφωνα με τις νέες οδηγίες

Τάκης Σινόπουλος
Ο καιόμενος
Κοιτάχτε! μπήκε στη φωτιά! είπε ένας απ’ το πλήθος.
Γυρίσαμε τα μάτια γρήγορα. Ήταν
στ’ αλήθεια αυτός που απόστρεψε το πρόσωπο, όταν του
μιλήσαμε. Και τώρα καίγεται. Μα δε φωνάζει βοήθεια.
Διστάζω. Λέω να πάω εκεί. Να τον αγγίξω με το χέρι μου.
Είμαι από τη φύση μου φτιαγμένος να παραξενεύομαι.
Ποιος είναι τούτος που αναλίσκεται περήφανος;
Το σώμα του το ανθρώπινο δεν τον πονά;
Η χώρα εδώ είναι σκοτεινή. Και δύσκολη. Φοβάμαι.
Ξένη φωτιά μην την ανακατεύεις, μου είπαν.
Όμως εκείνος καίγονταν μονάχος. Καταμόναχος.
Κι όσο αφανίζονταν τόσο άστραφτε το πρόσωπο.
Γινόταν ήλιος.
Στην εποχή μας όπως και σε περασμένες εποχές
άλλοι είναι μέσα στη φωτιά κι άλλοι χειροκροτούνε.
Ο ποιητής μοιράζεται στα δυο.

Α1.  μονάδες 15

Να επιβεβαιώσετε ή να απορρίψετε το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων σημειώνοντας «Σωστό» ή «Λάθος»:

α) Ο Καιόμενος «φωτογραφίζει» ένα συγκεκριμένο πρόσωπο που αυτοπυρπολήθηκε την εποχή του ποιητή.

β) Το κίνητρο της πράξης του καιόμενου δεν δηλώνεται φανερά.

γ) Ο ποιητής εκφράζει ανοιχτά τον θαυμασμό του για τον Καιόμενο στον τέταρτο στίχο.

δ) Το πλήθος προσπαθεί να αποτρέψει τον Καιόμενο από την παράτολμη πράξη του.

ε) Το πλαίσιο στο οποίο τοποθετείται το περιστατικό παραπέμπει στην περίοδο του Εμφυλίου πολέμου ή τα πρώτα χρόνια μετά από αυτόν.

Α2. μονάδες 15

Να εξηγήσετε τη στάση του πλήθους και του ποιητή όπως διαφαίνονται στους στίχους 15 και 16.

Β1.  μονάδες 15

Γνωρίσματα της ποιητικής τέχνης του Τάκη Σινόπουλου είναι μεταξύ άλλων: ο λιτός και απέριττος λόγος, ο πεζολογικός τόνος και η χρήση συμβόλων.  Να εντοπίσετε τα χαρακτηριστικά αυτά στο ποίημα «Ο καιόμενος»  και να αναφέρετε από ένα παράδειγμα για κάθε περίπτωση.

Β2.  μονάδες 15

«Κι όσο αφανίζονταν τόσο άστραφτε το πρόσωπο. Γινόταν ήλιος». Να δικαιολογήσετε την επιλογή της συγκεκριμένης εικόνας για να αποδοθεί η ολοκλήρωση της θυσίας του Καιόμενου

Γ. μονάδες 40

Προσπαθήστε να γράψετε το σημείωμα που υποτίθεται ότι άφησε ο Καιόμενος και βρέθηκε μετά την αυτοπυρπόλησή του. Σ’ αυτό εξηγεί τους λόγους που τον οδήγησαν στην παράτολμη αυτή πράξη. Το κείμενό σας να στηριχτεί κυρίως σε στοιχεία του ποιήματος. (Μία παράγραφος 100-150 λέξεων).

Πηγή: http://afterschoolbar.blogspot.com/2014/01/blog-post_19.html
Advertisements
Δημοσιεύθηκε στην Λογοτεχνία Γ΄ λυκείου

Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 μΧ – Κριτήριο σύμφωνα με τις νέες οδηγίες

Μανόλης Αναγνωστάκης

Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 μΧ

Τώρα υψώνεται το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών
Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως.
Και τα παιδάκια δεν μπορούνε πια να παίξουνε από τα τόσα τροχοφόρα που περνούνε.
Άλλωστε τα παιδιά μεγάλωσαν, ο καιρός εκείνος πέρασε που ξέρατε
Τώρα πια δε γελούν, δεν ψιθυρίζουν μυστικά, δεν εμπιστεύονται,
Όσα επιζήσαν, εννοείται, γιατί ήρθανε βαριές αρρώστιες από τότε
Πλημμύρες, καταποντισμοί, σεισμοί, θωρακισμένοι στρατιώτες·
Θυμούνται τα λόγια του πατέρα: εσύ θα γνωρίσεις καλύτερες μέρες
Δεν έχει σημασία τελικά αν δεν τις γνώρισαν, λένε το μάθημα οι ίδιοι στα παιδιά τους
Ελπίζοντας πάντοτε πως κάποτε θα σταματήσει η αλυσίδα
Ίσως στα παιδιά των παιδιών τους ή στα παιδιά των παιδιών των παιδιών τους.
Προς το παρόν, στον παλιό δρόμο που λέγαμε, υψώνεται Η Τράπεζα Συναλλαγών
―εγώ συναλλάσσομαι, εσύ συναλλάσσεσαι αυτός συναλλάσσεται―
Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως
―εμείς μεταναστεύουμε, εσείς μεταναστεύετε, αυτοί μεταναστεύουν―
Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε κι ο Ποιητής
Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία, τις ωραίες εκκλησιές

Η Ελλάς των Ελλήνων.

(από το Ποιήματα 1941-1971, Νεφέλη 2000)

Α1. μονάδες 15

Το ποίημα προχωρεί από το συγκεκριμένο του 1ου στίχου  («Στην οδό Αιγύπτου») στο ευρύτερο του τελευταίου στίχου («Η Ελλάς των Ελλήνων»). Πώς ερμηνεύετε αυτή  αυτή τη διεύρυνση; Πού τοποθετείται η Θεασσαλονίκη του 1969 σε σχέση με αυτά τα δύο άκρα;

Α2. μονάδες 15

Το ποίημα κινείται σε δύο χρονικά επίπεδα (το παρόν και το παρελθόν) με επίκεντρο την οδό Αιγύπτου. Το επίπεδο του παρόντος διαγράφεται ρητά, ενώ το επίπεδο του παερλθόντος συνάγεται έμμεσα κατά τη διαδρομή του ποιήματος. Με βάση τους υπαινιγμούς που γίνονται και τις αντιθέσεις με το παρόν, προσπαθήσετε να ανασυνθέσετε την εικόνα του παρελθόντος

Β1. μονάδες 15

«Εγώ, εσύ, αυτός» (στιχ. 15), «Εμείς, εσείς, αυτοί» (στιχ. 17): πώς ερμηνεύετε την αλλαγή από τον ενικό του στίχου 15 στον πληθυντικό του στίχου 17;

Β2. μονάδες 15

Τι εξυπηρετεί η επανάληψη του επιθέτου «ωραίος» στον στίχο 19; Πώς συνδέεται με τον προηγούμενο και τον επόμενο στίχο του ποιήματος;

Γ. μονάδες 40

Με αφορμή το ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη και μιμούμενοι το ύφος του, καταγράψτε σε ένα πεζό (150 λέξεων) ή σε ένα ποίημα πεζολογικού τόνου (20 περίπου στίχων) την εικόνα που έχετε εσείς για την πόλη και τη χώρα σας σήμερα, με τίτλο «Κατερίνη, μέρες του 2018 μ.Χ»

εικ. 1.jpeg

Δημοσιεύθηκε στην παράλληλα,Κρητικός

Η Φεγγαροντυμένη – Η Λογοτεχνία αλλιώς 2

Δεύτερη χρονιά που το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Προσανατολισμού δεν εξετάζεται πανελλαδικά.  Δεύτερη χρονιά που μαθητές και καθηγήτρια το απολαμβάνουμε. Ξεκινήσαμε με τον Κρητικό του Δ. Σολωμού. Αναμφισβήτητα κορυφαίο έργο. Το διαβάζουμε, συζητάμε, προβληματιζόμαστε, προσπαθούμε να  εμβαθύνουμε, κάνουμε αναγωγές στο σήμερα, περιδιαβαίνουμε ελεύθερα μεταξύ ποίησης και πραγματικότητας και κυρίως ανακαλύπτουμε τη χαμένη αναγνωστική απόλαυση που μπορεί να προσφέρει η λογοτεχνία στο σχολείο.

Από πέρσι, κάθε φορά που μπαίνω στην τάξη να διδάξω λογοτεχνία στην Γ΄λυκείου, χαίρομαι. Αποβάλλω το άγχος που πιθανόν να διακατέχει όσους επιχειρούμε να κρατήσουμε το ενδιαφέρον μαθητών που προετοιμάζονται για τις πανελλαδικές.

Και νομίζω ότι το καταφέρνω. Δεν βλέπω άλλα βιβλία στα θρανία, βλέπω μάτια να με κοιτάζουν και παιδιά με διάθεση να συγκινηθούν. Kάποιες στιγμές νομίζω ότι ακούω  «O captain, my captain!» Αλαζονεία; Μπα, απλώς ικανοποίηση!

Κάπως έτσι ήρθαν και οι αποτυπώσεις στο χαρτί της μορφής της Φεγγαροντυμένης:

%ce%b7-%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%b3%ce%b1%cf%81%ce%bf%ce%bd%cf%84%cf%85%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%87%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%af%ce%bd%ce%b1%cf%82
Η Φεγγαροντυμένη της Χριστίνας Μπίνια
Η Φεγγαροντυμένη της Ελένης Κόκκαλη
Η Φεγγαροντυμένη της Ελένης Κόκκαλη
%ce%b7-%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%b3%ce%b1%cf%81%ce%bf%ce%bd%cf%84%cf%85%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%ac%ce%bd%ce%bd%ce%b1%cf%82
Η Φεγγαροντυμένη της Άννας Σαμαρά
Δημοσιεύθηκε στην παράλληλα

Το «Όνειρο στο κύμα» όπως το είδε η Όλγα

Η Όλγα φέτος θα δώσει πανελλαδικες εξετάσεις. Διαβάζει πολύ. Κι όμως ξεκλέβει χρόνο να αποτυπώνει, σε σκαριφήματα ίσως, αυτό που εισπράττει μέσα από τα κείμενα που προσεγγίζουμε στο μάθημα της λογοτεχνίας.

Την ευχαριστώ, γιατί για άλλη μια φορά επιβεβαιώνει την πεποίθησή μου ότι η λογοτεχνία πρέπει να διδάσκεται σαν μια μορφή τέχνης, αποδεσμευμένη από έτοιμες αναλύσεις και σχόλια, σαν αφορμή για συζητήσεις καλλιτεχνικές, αισθητικές, φιλοσοφικές, κοινωνιολογικές…

«Ο βοσκός και οι Μοσχούλες»
Δημοσιεύθηκε στην Κρητικός

Η Φεγγαροντυμένη – Η λογοτεχνία αλλιώς

Φέτος το μάθημα της λογοτεχνίας αποσυνδέθηκε από τις πανελλαδικές εξετάσεις.

Μαθητές και εκπαιδευτικοί το απολαμβάνουμε. Βρίσκουμε πάλι τη χαμένη -κάπου ανάμεσα σε σημειώσεις, αναλύσεις κι ερμηνείες- αναγνωστική απόλαυση, την ηδονή της λογοτεχνίας.

Κάπως έτσι -μεταξύ κουβέντας που κινείται ελεύθερα από τη φύση στη μεταφυσική,  από τον Έρωτα στο θάνατο, από το ρεαλισμό στη φαντασία κι από την ποίηση στη ζωγραφική-προέκυψε και η αποτύπωση στο χαρτί της μορφής της Φεγγαροντυμένης, μέσα απο τα μάτια της Όλγας.

Είναι η πρώτη φορά φέτος που οι μαθητές μου μου ζήτησαν να ξαναδιαβάσουμε τον «Κρητικό», αυτο το κείμενο που εκατοντάδες άλλοι  μαθητές ίσως και να μίσησαν, γιατί δεν το ανακάλυψαν έτσι κρυμμένο πίσω από τις μελέτες της Τσαντσάνογλου, του Καψωμένου και πολλών άλλων, αναμφισβήτητα αξιόλογων, μελετητών του Σολωμού.

Μήπως ήρθε η ώρα να αποσυνδέσουμε τη λογοτεχνία από την τυποποιημένη αξιολόγηση; Να δώσουν επιτέλους  σ’ εμάς τους φιλολόγους την ελευθερία να διαλέγουμε τα κείμενα που θα διδάξουμε, όχι για να τα βάλουμε ως θέματα στις εξετάσεις, αλλά για να μυήσουμε τους μαθητές μας στον κόσμο της λογοτεχνίας, να τους μεταδώσουμε έστω λίγη από την αγάπη μας γι’ αυτό τον μαγικό κόσμο;

η Φεγγαροντυμένη της Όλγας
η Φεγγαροντυμένη της Όλγας
Δημοσιεύθηκε στην Κρητικός

Θέματα πανελλαδικών 2015 στη Νεοελληνική Λογοτεχνία και ενδεικτικές απαντήσεις

Θέματα πανελλαδικών στη Νεοελληνική Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης (Σολωμός, Κρητικός)

εσειότουν τ' ολοστρόγγρυλο και λαγαρό φεγγάρι

Πανελλαδικές εξετάσεις 2015

Νεοελληνική Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης

Ενδεικτικές απαντήσεις

 

Α1.

  • Το θέμα του αδυνάτου (η εμφάνιση της Φεγγαροντυμένης, το βάδισμά της επί των υδάτων, η μετατροπή της νύχτας σε μέρα)
  • Η σύνθεση των στοιχείων ανά τρία (οι μνημονικές ανακλήσεις του ήρωα για την ταυτότητα της οπτασίας)
  • Η στιχουργική μορφή του ποιήματος (Ο ιαμβικός 15 σύλλαβος με τομή στην 8η συλλαβή)
  • Η γλωσσική μορφή του ποιήματος (ζωντανή δημοτική γλώσσα με κρητικούς ιδιωματισμού)
  • Η παρουσία της Φεγγαροντυμένης θυμίζει τις νεράιδες των θρύλων της ελληνικής παράδοσης.

Β1.

Συχνά στο σολωμικό ποιητικό τοπίο, ενώ ή διάταξη των στοιχείων του οδηγεί προς τη σύνθεση κάποιου φυσικού τοπίου, ξαφνικά παρεμβαίνει το φως και αναιρεί το αποτέλεσμα-αίσθημα της φυσικής αρμολόγησης των στοιχείων. Το φως λύνει το τοπίο και ουσιαστικά το συνθέτει σε ένα τοπίο μη φυσικό. Στο ποιητικό τοπίο του Σολωμού το φως είναι το θείο φως, πάντα έρχεται από ψηλά, τον ουρανό, τον ήλιο, τη σελήνη, τ’  αστέρια.

  • 3[20] στιχ. 10: η πανσέληνος προοιωνίζεται την εμφάνισης της Φεγγαροντυμένης
  • 4[21] στιχ. 1-2: η επίδραση της ολόφωτης οπτασίας ση φύση και ειδικά στα αστέρια)
  • 4[21] στιχ. 7-8: η μετατροπή της νύχτας σε μέρα και η σμίκρυνση του αχανούς πελάγους σε ναό με τα αστέρια-κεριά  να λαμπυρίζουν.
  • 4[21] στιχ. 23-28 Η μαγική ιδιότητα που διαθέτει η οπτασία να διαβάζει την ψυχή του ήρωα.

Συνέχεια ανάγνωσης «Θέματα πανελλαδικών 2015 στη Νεοελληνική Λογοτεχνία και ενδεικτικές απαντήσεις»